„Witaj majowa jutrzenko!”

przez Maria Legieć

„Witaj majowa jutrzenko!”
Pieśń prawdopodobnie z 1831 roku, stylizowana przez anonimowego autora na melodię ludowego mazurka. Według jednej z teorii - muzykę skomponował Fryderyk Chopin. Tekst jest zainspirowany wierszem Rajnolda Suchodolskiego, uczestnika powstania listopadowego.
Znamy aż jedenaście wersji tej patriotycznej piosenki. Jest to znak, jak bardzo ważne jest święto 3-go maja dla naszego Narodu! Poniżej wybór wersji najbardziej charakterystycznych i odpowiadających naszemu współczesnemu nastrojowi:
 
Witaj majowa jutrzenko!
Świeć naszej polskiej krainie,
Uczcimy ciebie piosenką,
Która w całej Polsce słynie.
Witaj Maj! Trzeci Maj,
u Polaków błogi raj!
 
Witaj dniu trzeciego maja,
Który wolność nam zwiastujesz,
Pierzchła już ciemiężców zgraja,
Polsko dzisiaj tryumfujesz
Witaj Maj! Trzeci Maj,
u Polaków błogi raj!
Witaj maj trzeci maj
Wiwat wielki Kołłątaj!
 
Wolność wsparta na oświacie
I równość w obliczu prawa,
To nam rokowała bracie
Trzeciego maja ustawa.
Wiwat maj, piękny maj,
U Polaków błogi raj
 
Ale chytrości godzina,
Młot swój na nas gotowała,
Z piekła rodem Katarzyna
Moskalami nas zalała;
Chociaż kwitł piękny Maj,
Rozszarpano biedny kraj.
 
Wtenczas Polak z łzą na oku,
Smutkiem powlókł blade lice,
Trzeciego Maja co roku,
Wspominał lubą rocznicę –
Długo wzdychał; „Boże daj,
By nam wrócił trzeci Maj!”
 
Na ustroniu jest ruina,
Której pamięć Polak chował;
Tam za czasów Konstantyna
Szpieg na nasze łzy czatował.
A gdy nadszedł trzeci Maj,
Kajdanami brzęczał kraj.
 
Próżno, próżno, Mikołaju,
Z paszcz ognistych w serce godzisz,
Próżno rząd nowego kraju
Nową przysięgą uwodzisz.
To nasz śpiew: Wiwat maj!
Niech przepadnie Mikołaj!
 
W piersiach rozpacz uwięziona
W listopadzie wstrzęsła serce,
Wstaje Polska z grobu łona,
Pierzchają dumni mordercę.
Błysnął znów trzeci Maj,
Dla Polaków błogi raj!
 
O zorzo trzeciego maja!
My z twoimi promieniami
przez armaty Mikołaja
Idziem w Litwę z bagnetami!
Wrogu precz! Witaj maj
polski i litewski kraj!
 
Witaj majowa jutrzenko,
Świeć naszej polskiej krainie!
Uczcimy ciebie piosenką,
przy hulance i przy winie.
Witaj Maj, piękny Maj,
U Polaków błogi raj!
 
Gdy nas nierząd braci cisnął,
Gnuśność w ręku władców spała,
To ten trzeci maj zabłysnął
I nasza Polska powstała!
Witaj maj, trzeci maj!
Boże! Taką Polskę daj!!
 
Ps.: Oryginalne brzmienie tekstu „Uczcimy ciebie piosenką, przy hulance i przy winie (tak jeszcze śpiewała mi moja Mamusia!) kiedyś oznaczało po prostu radosną, uroczystą zabawę. Dziś słowo „hulanka” ma zabarwienie negatywne...
I jeszcze jedna informacja, którą przy okazji chciałabym przekazać, bo podejrzewam że wiedza na ten temat jest niewielka. Ja sama dowiedziałam się o tym, gdy parę lat temu przygotowywałam się do lekcji języka polskiego dla moich niemieckich uczestników kursu. Robię tak zawsze – ucząc języka, próbuję przemycić wiedzę na temat historii naszego narodu. „Kursanci” są mi za to bardzo wdzięczni, bo w niemieckiej szkole temat „Polska” nie egzystuje. Otóż w czerwcu 2009 roku   jak podała „Lwiwska Hazeta” został w moskiewskim archiwum odnaleziony egzemplarz  zbioru praw  z roku 1711, mówiący o prawie ludności ruskiej do samostanowienia, o uniezależnieniu prawosławnej metropolii kijowskiej od Patriarchatu Moskiewskiego i przywróceniu zwierzchnictwa patriarchatu Konstantynopola.  Dokument ten – to wyraz sprzeciwu Ukraińców wobec dyktatu Moskwy ! Autorem był Fylyp Orlyk - Filip Orlik  (1672 – 1742) , potomek czeskich emigrantów, syn oficera wojska polskiego walczącego w wojnie przeciwko Osmanom. zaś matka – wywodziła się z prawosławnego rodu szlacheckiego.
Ten pierwszy w Europie zbiór praw i obowiązków państwa wobec obywatela i odwrotnie, o 80 lat starszy od naszej Konstytucji z 3 Maja 1791 - został wydany po łacinie i ukraińsku w roku 1711. Trzeba wspomnieć, że Filip uczył się w Kolegium Jezuickim w Wilnie, ukończył Akademię Kjowsko Mohylańską w Kijowie (1694) i odebrał w tych miejscach solidne wykształcenie, dzięki czemu potrafił biegle pisać m.in. po łacinie, niemiecku, francusku i polsku. Tytuł tego dokumentu: „ Pacta et constitutiones legum libertatumque exercitus zaporoviensis („Pakty i konstytucje praw i wolności wojska zaporoskiego”). Przeszedł on do historii jako Konstytucja Filipa Orlika lub Konstytucja Benderska. Dokument ten – prototyp naszej polskiej konstytucji - był inspirowany artykułami henrykowskimi –aktami prawnymi, wydanymi przez Henryka Walezego w 1573. Zdaniem niektórych historyków – Orlik to „wybitny ukraiński mąż stanu, a także poliglota, historyk, teolog, polityk, poeta, publicysta”. W roku 1720, w dobie bezskutecznej walki o oswobodzenie się Rzeczypospolitej spod kurateli carskiej po Sejmie niemym - ułożył plan antycarskiego sojuszu. Rosja uznała go za zagrożenie i umieściła na liście „największych wrogów Imperium” (jeszcze wtedy nie bylo gułagów i psychuszek...). Do końca życia ten ostatni hetman kozaczyzny, pierwszy emigrant polityczny i pierwszy Hetman Ukrainy na emigracji - żyjąc na obczyźnie - zabiegał w europejskich stolicach o poparcie dla sprawy kozackiej.
„Konstytucja Orlika” nie została oficjalnie przyjęta i zatwierdzona przez żaden organ wyższy i nigdy nie weszła w życie.
Tak więc – my Polacy mamy powód do radości i dumy, że jesteśmy pierwszym w Europie (!) a drugim na świecie krajem, narodem, który potrafił przygotować taki dokument, określający podstawy ustroju państwowego i społecznego. Konstytucja w Stanach Zjednoczonych powstała tylko o 2 lata wcześniej, w 1789 roku. Twórcami polskiej - byli król Stanisław August Poniatowski, Ignacy Potocki i Hugo Kołłątaj. W stulecie utworzenia konstytucji, w roku 1891 wielki polski malarz Jan Matejko utrwalił na płótnie to najsłynniejsze w dziejach Polski wydarzenie – dzień zaprzysiężenia Konstytucji. Widzimy na nim triumfalny pochód króla, posłów i senatorów z Zamku Królewskiego do kolegiaty św. Jana wśród wiwatujących mieszkańców Warszawy. Jeżeli ktoś z Czytelników będzie w Warszawie – to nie wolno pominąć galerii arcydzieł w Zamku Warszawskim, gdzie usytuowany jest ten obraz. Zachęcam do obejrzenia!
Konstytucja 3 Maja 1791 roku – obraz Jana Matejki

„Polska – to brzmi dumnie!”

Wróć

Wydarzenia

> Lipiec 2024 >
Nie Pon Wto Śro Czw Pią Sob
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31